Jean Ziegler

Eergisteren hoorde ik op het onvolprezen radioprogramma 'Face à l'info' een interview met de Zwitser Jean Ziegler, intellectueel en voormalig speciaal VN-rapporteur over het recht op voeding, dit naar aanleiding van zijn laatste boek 'La haine de l'Occident'.

Het was lang geleden dat ik nog eens iemand met zoveel vuur het huidige wereldwijde economische bestel heb horen bekritiseren en tegelijk was het hartverwarmend. Mijn dagen als wereldverbeteraar lijken definitief achter me te liggen, maar ooit heb ik me ook verdiept in kwesties als neo-kolonialisme, onderdrukking en uitbuiting door multinationals en marionettenregeringen, Derde Wereld enz. Voortdurend schreeuwde ik m'n woede en verontwaardiging uit tegen wantoestanden. Een van mijn stokpaardjes was Nicaragua waar de Sandinisten het aan de stok hadden met de contra's en hun broodheer, de VS, toen (en nu vaak nog steeds) voor mij het eigenlijke rijk van het Kwade (jammer genoeg delfden de Sandinisten uiteindelijk het onderspit, ook al is Daniel Ortega de huidige president van Nicaragua). Het heilige vuur is met de jaren helaas gedoofd of ten hoogste smeulde het nog wat. Je me suis embourgeoisé...

Maar om nu terug te komen op de radio-uitzending. Ziegler ging tekeer tegen onze rol in Congo, Omar al-Bashir en de houding van het Westen in het algemeen. Hij waarschuwde voor de haat en afkeer die we oproepen bij de tallozen have nots. Hem kun je nu toch moeilijk een 'communist' noemen, iets wat mij pas nog overkomen is, maar wat ik eerder als een geuzennaam en compliment beschouw dan als een belediging. Voorts bevestigde hij dat de aarde perfect in staat is om de hele wereldbevolking (hij sprak van 12 miljard mensen ?) te voeden, alleen zouden bepaalde productiemiddelen en het voedsel zelf dan wat eerlijker verdeeld moeten zijn.

Het deed me deugd dat iemand van zijn kaliber en met zijn prestige dergelijke thema's aansnijdt, ook al luistert er mogelijk buiten de reeds overtuigden haast geen kat naar hem. Hij brengt dan ook geen echt opbeurende boodschap en het is makkelijker dergelijke figuren meewarig te bejegenen dan ze serieus te nemen.
Daarbij was het beeld dat hij schetste van de wereld wel uitermate droefgeestig, affligeant.
Wie dit interview wil beluisteren, kan dat hier : http://podaudio.rtbf.be/pod/LP-FAI_Face_a_l-info_-_28-10-2008_-_Jean_Zieg_6155083.mp3

Les Bienveillantes

'Schermutseling' van Tom Lanoye is uit.
Het boek heeft me zin gegeven om Lanoye's oeuvre wat beter te leren kennen. In dit werk kaart hij thema's aan die me ook wel interesseren en vaak keihard botst met de weldenkende goegemeente, zowel de rechtse als de linkse, daarbij man en paard noemend. De man lijkt niet voor een gat te vangen en ik vermoed dat hij bij gelegenheid ook wel standpunten inneemt die (loodrecht) ingaan tegen de mijne, maar ik ben opgetogen dat Vlaanderen nog dergelijke intellectuelen telt.


Nu is het de beurt aan het bovenvermelde werk van de Amerikaanse schrijver Jonathan Littell. De auteur en dit boek sloegen in Frankrijk bij de rentrée littéraire van 2006 zonder overdrijven in als een bom. Veel Fransen hadden het er moeilijk mee dat een Amerikaan zo'n dik boek (zowat 900 bladzijden) in uitstekend Frans kon schrijven. Bovendien kon het als debuut, met een uiterst geladen inhoud tellen en op de koop toe kaapte Littell er nog eens twee prestigieuze prijzen mee weg : de Prix Goncourt en de Grand prix du roman de l'Académie française.

Het eerste (korte) hoofdstuk zet al meteen de toon : de protagonist heeft iets op z'n kerfstok, maar betoont nauwelijks spijt. Tegelijk wijst hij de lezer erop dat die net zo goed tot de gruwelijke misdaden in staat is die hijzelf heeft begaan ; het hangt gewoon af van de omstandigheden, het toeval, het lot of hoe je het ook wil noemen (er zijn ook parallellen met "de banaliteit van het Kwaad" van Hannah Arendt).
De (sarcastische ?) aanzet kan in dat opzicht ook al tellen : "Frères humains,..."

De Tweede Wereldoorlog heeft me van kleinsaf altijd al geïnteresseerd en ik heb er intussen een uitgebreide bibliotheek over. Eigenlijk boezemt het boek me wat angst in, want ik vrees een beetje dat het een gelijkaardige, diepe indruk op me zal nalaten als 'De duisternis tegemoet' van Gitta Sereny, waarin de schrijfster haar gesprekken neerpent met Franz Stangl, vooral bekend als commandant van het vernietigingskamp Treblinka. Soms maakte de lectuur van dat boek me haast misselijk.

Geschiedenis van het marxisme (bis)

U had nog een bericht van me te goed n.a.v. dit.

Wel, het is voor mij bijzonder interessant weerlezen geworden, al was het maar om de meters stof weg te vegen die zich op m'n ooit vergaarde kennis ter zake had opgehoopt. Boeiend, maar ook vermoeiend, want lang geen makkelijke lectuur, integendeel.
Wat er wel een speciale dimensie aan verleende, was de context waarin ik het las : de internationale financiële crisis die zich volop voltrok. Het leek wel een op ander teken, maar ik vrees dat ik niet de geschikte persoon ben om dat dan correct te interpreteren. Na het marxisme het (neo)kapitalisme effectief dood en begraven ? Geen idee eerlijk gezegd, maar van het eerste ben ik echter bijna zeker dat het nog een toekomst heeft.
Het boek heeft me namelijk wèl in de mening gesterkt dat het marxisme wel degelijk nog relevant kan zijn als analyse-instrument om onze economie te helpen begrijpen en eventueel enkele alternatieven aan te reiken.

Daarnaast vraag ik me eveneens af hoe lang de mens het huidige economische model van steeds maar economische groei gaat kunnen volhouden. Dat bedrijven winst moeten maken, daar heb ik intussen mee leren leven (en ik ben niet zeker dat Marx iets tegen het begrip winst op zich had). Waar ik het wel nog steeds moeilijk mee heb, is volgens onze logica dat die winst jaar na jaar moet groeien en liefst zo veel mogelijk.
Net nog (deze paragraaf schrijf ik enkele dagen later dan de rest) las ik dat de petroleumsector het voorbije kwartaal nooit gezien winsten boekt. Daarnaast gaat BP er prat op dat ze hun marges nog moeten vergroten en dat dit mee gerealiseerd zal worden door duizenden mensen te ontslaan. En de beurzen onthalen dergelijk nieuws doorgaans instemmend.

Over het feit of het als maatschappelijk model deugt, durf ik me niet uitspreken. Vermoedelijk niet, maar dat geldt net zo min voor het zuivere kapitalisme dat anderen bepleiten. Daar moet dan ook bij worden aangestipt dat het marxisme zoals bedoeld door Karl Marx en Friedrich Engels ook nergens gerealiseerd werd (net zomin als het zuivere kapitalisme overigens).

Kolakowski, en met hem Marx, heeft me verschillende keren achtergelaten tijdens m'n lectuur. Vooral de economische en zuiver filosofische hoofdstukken bleken ook na een tweede of derde lezing nauwelijks te doorgronden. Ik moet zeker ten minste nog alle aangestreepte passages herlezen voordat ik de betekenis en draagwijdte van het gelezene beter zal snappen.

Wat ik echter wèl al begrepen heb, is dat zijn theorie groot onrecht werd aangedaan door diegenen die er zich op beriepen en ze zo compleet in discrediet hebben gebracht. Zo was Marx een groot tegenstander van censuur en beoogde het marxisme een volledige ontplooiing van elk individu en dus geen grijze eenheidsworst, wel integendeel.

Voorts beschouwde Marx het kapitalisme als een noodzakelijke stap op weg naar het communisme of marxisme (niet noodzakelijk hetzelfde ; en dat uitgerekend in Rusland een revolutie uitbrak en slaagde stelde heel wat marxisten voor een raadsel, want dat land aanzagen velen als achterlijk en agrarisch, hoegenaamd nog niet kapitalistisch) en waren het niet per se de erbarmelijke levensomstandigheden van het proletariaat die hem het meest schokten of stoorden, maar de vervreemding van de proletariër. En precies daaraan zou het marxisme een einde maken.

En net dat optimistische toekomstbeeld komt op mij eigenlijk bijzonder naïef over. Akkoord, Marx was niet bepaald een romantisch dromer, maar zijn uiteindelijke ideale maatschappij lijkt wel te zijn weggeplukt uit een of ander bucolisch plaatje, waarin iedereen heel gelukkig zichzelf kan zijn, met respect voor de ander. Evenmin deel ik gevoelsmatig zijn mening dat alles economisch te verklaren is (althans, zo begreep ik het). Er spelen wel meer factoren een rol in wat een mens/de mensheid drijft.

Niettemin ben ik heel tevreden dat boek nog eens herlezen te hebben en ik kijk al uit naar boekdelen 2 en 3 van dit werk.

Modderbad

Gisteren stond de 3de editie van de Indian Summertoer op het programma.
Al 3 jaar houdt een halve gare kennis van me (en van heel wat anderen) zich in de herfst bezig met het samenstellen van een rit ergens in het zuidelijke landsgedeelte. Over de tweede editie staat hier ergens nog een berichtje.

Wel, het is goed geweest (alweer), met een heel aangename verrassing ergens halfweg : Paul (die vorig jaar een zwaar ongeluk had) stond daar samen met zijn vrouw en kampeerwagen à volonté soep, brood en wafels uit te delen.

De rest viel ook heel goed mee ; de rit zelf, het gezelschap en ook het weer (al vertrok ik thuis met nogal dichte mist, die hardnekkig bleef hangen tot na Mechelen).

Kikkers en padden doen, geloof ik, een winterslaap. Wel, mijn Kwak lijkt dat ook haast van plan, afgaand op de foto's. Immers, waar kun je als zo'n beestje beter dit seizoen beschutting zoeken als ergens in een modderig plekje, goed beschut tegen de elementen.

Gisterenavond afspraak in Vorst Nationaal met...

Leonard Cohen.

Maar eerst nog wat in Brussel rondgewandeld. Na het middageten vertrokken we richting hoofdstad om zo ten minste de grote drukte van het spitsuur te vermijden en makkelijk een parkeerplaats te vinden. Wat alletwee heel goed gelukt is ; we konden de auto zo goed als voor de deur van de concertzaal parkeren (maar vanavond heb ik wel gemerkt dat hij daar vermoedelijk wat gevandaliseerd is, want het mooie logo op de koffer is serieus mismeesterd).

Vandaar met bus 54 richting Naamse Poort vanwaar het te voet verder ging richting Louizalaan. Ik wou immers de city scape van Arne Quinze op z'n minst 1 keer zien voor het werk wordt weggehaald binnen enkele maanden. Dan wat lèche vitrine gedaan en onder meer naast het Hilton een mooie cashmir jas van Façonnable gezien voor amper 3.500 euro. In de vitrines van Gucci en Versace waren al helemaal geen prijzen te bekennen. Voort ging het door het Egmontparkje, een pareltje dat bij relatief weinig mensen bekend is, wat net de gezelligheid ervan uitmaakt. Het zou ook een goed idee van ons zijn geweest om daar alvast een maaltijd te nuttigen in de oranjerie, maar helaas hebben we dat niet gedaan.

Na het parkje kuierden we verder over de Zavel naar de Hoog- en Blaesstraat om een winkel te bezoeken waar M. al lang een zwak voor heeft. Toen we dat voorbij was, langs de Brigittinenkapel, weer langs de Zavel (maar de andere kant, die van Wittamer), het Museum voor Schone Kunsten en zo weer naar boven naar de Naamse Poort waar we nog wat slenterden in de hoop een gelagzaal te vinden op een uur dat restaurants doorgaans gesloten zijn. Vergeefse moeite, al was deze kortstondige onderdompeling in Matonge ook nog eens leuk. Ten slotte zijn we van lieverlee ergens gaan eten waar m'n voor- en nagerecht beter afsmaakten dan m'n hoofdgerecht, dat zowel qua consistentie als qua smaak meer weg had van water.

Dan was het stilletjesaan tijd om ons boeltje bijeen te rapen en weer naar Vorst te rijden met de bus. Aangezien we daar toch nog te vroeg aankwamen, stelde ik voor eens door het Dudenpark te wandelen, dat vlakbij Vorst Nationaal ligt en naar verluidt een bezoek meer dan waard is. Zo gezegd, zo gedaan, al pruttelde M. toch wat tegen, want ze was moe van al ons getrot.

Iets na zeven gingen we dan maar binnen ; het concert zou normaal een uur later beginnen. Plaats was er toen nog zat, alhoewel : vrij oncomfortabele bankjes met weinig beenruimte waren ons deel. Intussen zaten me maar wat vruchteloos rond te turen naar enkele koppels (virtuele) kennissen en ik naar vriend R.D. met zijn gezelschap of wat commentaar te leveren op wie en wat we rondom ons zagen.

Tegen achten was de zaal nog lang niet helemaal volgelopen en de zitjes naast mij bleven zowaar heel de tijd onbezet ondanks het feit dat het concert zogezegd uitverkocht was. Zo rond 8.25 uur kwam de groep dan op en stak Leonard Cohen van wal met een van M.'s lievelingsliedjes.
Het werd een heel mooi concert, beklijvend en bij wijlen ontroerend. Dankzij twee naast het podium opgehangen schermen konden we ook close ups bekijken van wie op het podium stond of het geheel onder een andere hoek bekijken. Hij zal vermoedelijk bijna al zijn hits hebben gespeeld (ik ben geen echte kenner van zijn werk, maar wou niettemin de kans niet weer laten schieten om dit monument toch een keer live mee te maken) en telkens bedankte de zaal dankbaar met een enthousiast applaus. Wat een stem heeft hij ook, enfin toch in bepaalde registers.

Een hele grote meneer, die Leonard Cohen om op zijn leeftijd een grote zaal als VN telkens weer zo stil te krijgen als hij een nieuw liedje inzette. Een eenvoudig man lijkt me en waarlijk een voorbeeldige gastheer.

Een wat mij betreft memorabel concert, maar niettemin met toch enige minpunten vond ik zelf. Er leek me weinig ruimte te zijn voor spontaniteit of improvisatie vanwege wie ook op het podium ; alles leek (heel) strak geregeld en wat me ronduit verraste was dat hij in de loop van het concert tweemaal zijn groep voorstelde in praktisch identiek dezelfde bewoordingen en met dezelfde gebaren. Het was ook een bijzonder statisch optreden, alhoewel M. Cohen zelf af en toe dartel rondhuppelde en me voor iemand van zijn leeftijd opvallend vitaal leek (maar dat bleek niet tijdens het zingen). Ten slotte was er uiteindelijk weinig interactie met het publiek, dat hoofdzakelijk gekomen leek om beaat naar de blijde boodschap te luisteren en dankbaar en enthousiast te applaudisseren voor alweer een gezongen nummer.

Ik weet niet hoeveel liedjes hij uiteindelijk gezongen heeft, wel dat de bisrondes uiteindelijk even lang duurde als elk van de twee delen waaruit het hoofdmenu bestond en dat hij op een voor mij pakkende manier afscheid nam. Zowat 3 uur duurde het concert (inclusief een pauze van pakweg een half uur). 3 uur waarin ik soms toch aan m'n pijnlijke zitvlak werd herinnerd en af en toe moest geeuwen, maar toch ook 3 uur waarin ik heb mogen genieten van een groot artiest en prachtige prestaties van de meegebrachte zangeressen (the webb sisters) en muzikanten.

Vreemd tafereel

Gisteren tegen half acht ‘s morgens wandelde ik langs het Commissariaat-generaal voor vluchtelingen en staatlozen.
Elke ochtend staat daar een hele rij onfortuinlijken te wachten om te worden binnengelaten.

Gisterenochtend werd er echter ook voor wat animatie gezorgd in de vorm van een jonge zwarte vrouw (voor zover een blanke man als ik daarover kan oordelen, want uit ervaring weet ik dat ik de leeftijd van zwarte vrouwen doorgaans compleet verkeerd inschat) die daar stond te zingen en dansen. Naast haar stonden allerlei voorwerpen uitgestald op een doek. Haar inboedel ? Was ze dronken of op straat gezet en stond ze haar verdriet daar ‘weg te spelen’ ? Hopelijk was de realiteit minder dramatisch, maar ze bood een vreemde aanblik.

Schermutseling

Zo, deel 1 van de "Geschiedenis van het marxisme" is uitgelezen.
Een stukje over m'n indrukken hebt u nog te goed.

Vandaag ben ik begonnen in "Schermutseling" van Tom Lanoye.
Het is het eerste boek van Lanoye dat ik lees.
Wel, het is een soms bijtend, polemisch boek, waarin de auteur zijn mening geeft over allerlei (wan)toestanden in onze samenleving.
Ik vind het tot nu wel aangename en boeiende lectuur, al wordt de vaart er soms uitgehaald omdat het stukjes zijn over uiteenlopende onderwerpen. Maar lezen moet dan ook niet noodzakelijk met 'vaart' gepaard gaan.

Filmdagje

Zaterdag zijn we met z'n allen nog eens naar de bioscoop gegaan om naar Wall-E te gaan kijken. De kinderen hebben er alvast van genoten en zelf vond ik het ook lang geen slechte film. Al wordt hij vanaf de tweede helft steeds meliger en moralistischer en mondt hij ook weer typisch Disney uit in een soort happy end.

De huidige generatie animatiefilms (type Nemo, Shrek enz.) blijft me ook nog altijd verbazen door het verbluffende visuele spektakel dat ze bieden. Tegelijk blijft het wel jammer dat de tekenfilm van vroeger definitief naar de prullenmand verdwenen lijkt. Op DVD hebben we gelukkig nog enkele van die 'traditionele' films, met als een van de parels het heerlijk nostalgische 'Les Triplettes de Belleville'.

's Avonds hebben we dan naar een andere recente film gekeken : 'Aanrijding in Moskou'. Een geslaagde en vaak grappige film over gewone mensen die trachten zich door het leven te slagen en... verliefd worden. Gisteren vroeg R. zelfs of hij hem nog eens mocht bekijken.
Wel gelukkig dat ondertiteling mogelijk was, want anders zouden heel wat dingen ons ontgaan zijn...

In het hol van de leeuw

Gisteren was Bart De Wever uitgenodigd bij de RTBF voor een debat op televisie met journalisten. Toevallig zagen we dat.

Het is toch vreemd hoe het Kwaad een mens kan fascineren, in die mate zelfs dat het enig respect afdwingt, zonder dat men het noodzakelijk eens is.
De heer De Wever drukte zich in het Frans uit en verdedigde zijn standpunten tegenover een overwegend (heel) vijandig panel. Ik had de indruk dat het feit dat hij zich in het Frans uitdrukte soms voor misverstanden zorgde, wat weer leidde tot enige animositeit.
Je moet het toch maar doen, ook al vindt hij het ongetwijfeld leuk en een uitdaging om zijn tegenstanders/publiek te provoceren en drijft het hem deels.

Proper

De vorige week stond er in een straat vlakbij ettelijke dagen een camionette waarvan de laadbak letterlijk uitpuilde met afval allerhande. In de cabine lag een vest en ongetwijfeld nog wat rommel. Bovendien zat er duidelijk onvoldoende druk in een van de voorbanden, wat erop wees dat de bestuurder niet echt begaan was met de veiligheid.

Niet meteen een aangenaam zicht en ik had me al afgevraagd of ik de nummerplaat niet diende te noteren voor het geval er iets bizar mee zou gebeuren, maar aangezien ik eerder voorstander ben van het motto “leven en laten leven” en het ook niet echt mijn zaken waren, heb ik er verder niet bij stilgestaan.

Gisterennamiddag dan, toen ik naar het Noordstation wandelde, zag ik dat de camionette weg was, maar dat bijna heel de stoep versperd was met vuiligheid die daar eerst op lag en daar nu dus gedumpt was. Triestig, en ik hoop echt dat de politie van tevoren toch al diens gegevens had genoteerd en opgezocht.

Er waren op het eerste zicht wel geen Fortis- of Dexia-aandelen te bespeuren tussen al die afval.

Vergist ?

Al jaren jagen wij Westerlingen meedogenloos op wat we zelf terroristen allerhande noemen, terwijl intussen onverhoeds een andere vijand ons hele maatschappelijke bestel hypothekeerde en, wie weet, deels om zeep hielp, met minstens de impliciete toestemming van de instanties die geacht werden hen te controleren : bankiers, beleggers, investeerders en speculanten.

Wat een ommekeer. Wat Osama en cie niet vermochten, deden we onszelf aan.
Hopelijk is dit geen voorbode van wat ons op milieuvlak op planetair gebied te wachten staat.

De heer Lippens had ergens wel gelijk toen hij in zijn onpeilbare wijsheid een meltdown voorspeld, alleen vond deze niet (alleen) plaats in de VSA...

Titel

In de krant van donderdag werd het hoofdartikel geschreven door journalist Bart Eeckhout, die daar blijkbaar de functie van senior writer vervult. Zucht.

Wat voor inhoud heeft die titel eigenlijk ? Andere collega's van hem zijn politiek commentator, (hoofd)redacteur, analyst enz. maar wat moet de lezer daar nu onder begrijpen ?

Ik kan alleen maar hopen dat het humor was.

Compliment

vandaag bracht ik ongewild een collega aan het schrikken.
Na mijn opmerking dat ik inderdaad niet bepaald een schoonheid ben, maar dat zo'n reactie ook niet nodig was, kreeg ik van haar vrouwelijke collega het volgende compliment : 'dis pas ça, tu es bien'.
Voilà, qu'on se le dise !

Het moet al een eeuwigheid geweest zijn, dat nog iemand iets van die strekking tegen me gezegd heeft. Indien het me ooit al ter ore kwam. Dus het deed me wel goed, ja.

Een andere kijk op de wereld...

wegens overschakeling van zo'n traditioneel 17-duims computerscherm (aquariummodel) naar een 19-duim breedbeeld plat scherm.
Het vorige werkte bovendien niet meer optimaal, waardoor er praktisch geen licht beeld meer mogelijk was en we alles veel donkerder (in)zagen dan wat normaal de bedoeling was.

Dit is stukken beter en een beetje een openbaring.