woensdag 29 oktober 2008

Les Bienveillantes

'Schermutseling' van Tom Lanoye is uit.
Het boek heeft me zin gegeven om Lanoye's oeuvre wat beter te leren kennen. In dit werk kaart hij thema's aan die me ook wel interesseren en vaak keihard botst met de weldenkende goegemeente, zowel de rechtse als de linkse, daarbij man en paard noemend. De man lijkt niet voor een gat te vangen en ik vermoed dat hij bij gelegenheid ook wel standpunten inneemt die (loodrecht) ingaan tegen de mijne, maar ik ben opgetogen dat Vlaanderen nog dergelijke intellectuelen telt.


Nu is het de beurt aan het bovenvermelde werk van de Amerikaanse schrijver Jonathan Littell. De auteur en dit boek sloegen in Frankrijk bij de rentrée littéraire van 2006 zonder overdrijven in als een bom. Veel Fransen hadden het er moeilijk mee dat een Amerikaan zo'n dik boek (zowat 900 bladzijden) in uitstekend Frans kon schrijven. Bovendien kon het als debuut, met een uiterst geladen inhoud tellen en op de koop toe kaapte Littell er nog eens twee prestigieuze prijzen mee weg : de Prix Goncourt en de Grand prix du roman de l'Académie française.

Het eerste (korte) hoofdstuk zet al meteen de toon : de protagonist heeft iets op z'n kerfstok, maar betoont nauwelijks spijt. Tegelijk wijst hij de lezer erop dat die net zo goed tot de gruwelijke misdaden in staat is die hijzelf heeft begaan ; het hangt gewoon af van de omstandigheden, het toeval, het lot of hoe je het ook wil noemen (er zijn ook parallellen met "de banaliteit van het Kwaad" van Hannah Arendt).
De (sarcastische ?) aanzet kan in dat opzicht ook al tellen : "Frères humains,..."

De Tweede Wereldoorlog heeft me van kleinsaf altijd al geïnteresseerd en ik heb er intussen een uitgebreide bibliotheek over. Eigenlijk boezemt het boek me wat angst in, want ik vrees een beetje dat het een gelijkaardige, diepe indruk op me zal nalaten als 'De duisternis tegemoet' van Gitta Sereny, waarin de schrijfster haar gesprekken neerpent met Franz Stangl, vooral bekend als commandant van het vernietigingskamp Treblinka. Soms maakte de lectuur van dat boek me haast misselijk.

Geen opmerkingen: